Σε κάποια κινηματογραφική λέσχη στην Φλωρεντία, νομίζω ήταν όταν στην Ελλάδα μόλις είχε γίνει η μεταπολίτευση, είχα δει το Nazarín του Luis Buñuel, και μου' χε κάνει βαθιά εντύπωση σαν αλληγορία του καλού και του κακού, με όλο το εκρηκτικό κοκτέιλ που ο υπέροχος αυτός Γέρος μπορούσε να χειρίζεται: θρησκευτικό συναίσθημα, κοινωνικές επιταγές, ηθικά διλήμματα.
Ο Nazarin είναι ένας νεαρός καθολικός ιερέας στο Μεξικό των αρχών του 20ου αιώνα, στα χρόνια της δικτατορίας του Porfirio Díaz. Κάνει την επιλογή να ζήσει σε ακραία στέρηση, εφαρμόζοντας τις αρχές του Ευαγγελίου. Γυρνάει στην ύπαιθρο, επισκέπτεται πάμπτωχα χωριά και απλά προσπαθεί να παρηγορήσει. Η ψύχωση των χωρικών και μια-δυο συμπτώσεις τους οδηγεί να τον ανακηρύξουν θαυματοποιό, άγιο, νέο Ιησού. Η σαρκαστική ματιά του Luis Buñuel μας λέει ότι οι αρχές του Ευαγγελίου, αντί να οδηγήσουν στην σωτηρία, φαίνεται στην καλύτερη των περιπτώσεων να μην έχουν καμιά απολύτως επίπτωση.
Ο ήρωας έχει σαφείς αναφορές τόσο στον Χριστό όσο και στον Δον Κιχώτη, και η "σούμα" της ταινίας είναι ότι οι όποιες "καλές" αρχές (Χριστιανικές ή: Μαρξιστικές, Αμεσοδημοκρατικές προσθέτω εγώ) δεν έχουν καμιά απολύτως εφαρμογή σε μια παρηκμασμένη και ωμή κοινωνική πραγματικότητα. Υπερισχύει πάνω στην ανθρώπινη θέληση το τυχαίο, ακόμη κι αν αυτό είναι ένα "θαύμα". Κλασσικές σκηνές είναι όταν η Beatriz, μια από τις ακόλoυθες του Nazarín στις περιδιαβάσεις από χωριό σε χωριό (αντίγραφο της Δουλτσινέας ή της Μαρίας Μαγδαληνής;) επιχειρεί να αυτοκτονήσει και σώνεται κατά τύχη. Άλλη κορυφαία στιγμή είναι όταν οι αρχές ρίχνουν στα σίδερα τον νεαρό ιερέα (και εδώ μια αλληγορία για τους Ρωμαίους), όπου μοιράζεται το κελί του με έναν φοβερό λήσταρχο (Βαραββά;). Αυτός του πιάνει την κουβέντα: "Εσύ δεν είσαι ο Nazarín, αυτός ο καλός άνθρωπος που βοηθάει πάντα και κάνει το καλό;" "τίποτε σπουδαίο" αποκρίνεται με ταπεινότητα ο Nazarín. Απτόητος ο άλλος συνεχίζει: "έχεις σκεφτεί ποτέ ότι αν εσύ είσαι το συν εγώ είμαι το αντίθετό σου, το πλην, οπότε το άθροισμα των δράσεών μας παράγει το μηδέν; Γιατί ότι εσύ δημιουργείς, εγώ το καταστρέφω". Κόκαλο ο Nazarín, σε βαθύτατη υπαρξιακή κρίση, κι εκεί, μ' ένα πλάνο του ουρανού πίσω από τα κάγκελα της φυλακής, τελειώνει η ταινία.
Για όσους, ακόμη και για τον υποφαινόμενο, θέλουν να "σώσουν" (κατάσταση, χώρα, κίνημα, νεολαία). Μια παρόρμηση είναι μόνο, σε τελική ανάλυση είναι πιθανόν ο μακαρίτης ο Luis Buñuel να είχε δίκιο. Συνεχίζουμε (αν συνεχίζουμε) σε μια συνειδητή πλάνη.
Χωρίς κλασικές ευχές, αντί για γιορτές, εν-συνείδηση με όλα. Ακόμη και με τον "εχθρό". Γειά σας!
0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου